Eerste prijs restauratie Romijnstuw Waterloopbos

Het Waterloopbos werd rond 1950 ingericht als waterloopkundig buitenlaboratorium van de toenmalige afdeling Weg- en Waterbouwkunde van de Technische Hogeschool in Delft. In het bos werden modellen van waterbouwkundige kunstwerken gebouwd ten behoeve van onderzoek.

Thans vindt dit onderzoek plaats met behulp van computermodellen, waardoor het buitenlaboratorium zijn functie verloor en werd overgedragen aan Natuurmonumenten.

Onlangs is het Waterloopbos aangewezen als rijksmonument uit de periode van de Wederopbouw (1940-1965). Een van de objecten in het Waterloopbos is de Romijnstuw aan de rand van het Waterloopbos.

Deze werd als meet- en regelstuw gebruikt. De stuw bestaat uit een ‘bovenhoofd’ met twee instroomopeningen voorzien van een zogeheten Romijnschuif. De ‘kolk’ benedenstrooms van de instroomopeningen is door een gemetselde wand zodanig gescheiden dat het water van de ene instroomopening naar een dubbele uitstroomopening gaat en die van de andere instroomopening naar een enkele uitroomopening. In de tussenwand is een afsluitbare opening uitgespaard waardoor het water in de beide delen weer met elkaar kan worden verbonden.

In de beide instroomopeningen is een hefschuif geplaatst volgens een principe dat door ir. Romijn voor de Tweede Wereldoorlog is beschreven. De schuif is aan de bovenzijde voorzien van een min of meer horizontale plaat waardoor de hoeveelheid water dat door de stuw stroomt nauwkeurig kan worden gemeten. Het werd destijds veel toegepast in het toenmalige Nederlands Oost-Indië in verdeelwerken voor de irrigatie. De uitstroomopeningen zijn uitgevoerd met een klepstuw. De stuwen werden met handkracht bediend.

Vanwege de aard van zijn functie is de stuw zo eenvoudig mogelijk uitgevoerd. Het metselwerk lijkt zo goedkoop mogelijk te zijn opgetrokken. Aan de waterzijde is het voorzien van een pleisterlaag van cementmortel, maar aan de buitenzijde ontbreekt zelfs het voegwerk.

Restauratie (2016): De meetstuw verkeerde in een slechte staat, was in feite overgegeven aan de natuur. Voor de constructie is dit funest. De Vereniging Natuurmonumenten besloot dit kenmerkende object te restaureren om verder verval tegen te gaan en tevens de waterstand te kunnen blijven reguleren.

De gerestaureerde stuw mocht er daarbij niet mooier uit komen te zien dan de oorspronkelijke. Het metsel- en pleisterwerk is daarom zo veel mogelijk gerestaureerd naar de oorspronkelijke situatie. De stuwschuiven en -kleppen en hun bewegingswerken zijn gerestaureerd en van een nieuwe conservering voorzien. Verdwenen onderdelen zijn nagemaakt volgens de oorspronkelijke constructie.

Architect/adviesbureau: Nebest B.V., Vianen.
Aannemer: V.O.F. Bouwbedrijf Poel, Den Ham.

Oordeel jury

De jury heeft grote waardering voor de wijze waarop dit unieke object in oude glorie is hersteld. Dat geldt in cultuurhistorisch opzicht maar ook voor de technische kwaliteit van de restauratie.

Het oorspronkelijke concept als eenvoudig opgebouwde stuw als waterbouwkundig meet- en regelwerk komt hiermee volledig tot zijn recht. De direct bij de entree gelegen, voor publiek zichtbare, terughoudend gerestaureerde stuw verhoogt bovendien de belevingswaarde van het Waterloopbos.

In totaal waren zes sluizen en stuwen voorgedragen. Alle objecten zijn door de jury bezocht.